HISTORIA POLSKI. Najważniejsze wydarzenia. Władcy i władczynie. Dowódcy wojskowi. Powstania i bitwy

Z drugiej wojny światowej Polska wyszła zdewastowana demograficznie i gospodarczo. W dodatku z powodu przesunięcia granic na zachód stała przed podobnym problemem, jak w 1918: trzeba było scalić w jedno kilka regionów, które od długiego czasu nie stanowiły jednego organizmu politycznego. Z tych problemów nawet samozwańcza władza KRN zdawała sobie sprawę. Dlatego 21 września 1946 roku Krajowa Rada Narodowa ogłosiła Trzyletni Plan Odbudowy Gospodarczej - miał on przejść do historii jako Plan Trzyletni. Sejm, sformowany po sfałszowanych wyborach w styczniu 1947, wraz z władzą przejął po KRN również ten plan. Zatwierdził go ostatecznie w lipcu 1947 (Dz.U. nr 53 poz. 285), zaś jego wdrażaniem zajął się Centralny Urząd Planowania (CUP). Głównym założeniem i celem planu było "podniesienie stopy życiowej pracujących warstw ludności powyżej poziomu przedwojennego" (art. 3). Oczywiście, zgodnie ze zwyczajem gospodarki centralnie planowanej, po tym ogólnym sformułowaniu nastąpiło 27 str...

W 1577 roku wojsko moskiewskie pod dowództwem cara Iwana IV wkroczyło do południowych Inflant, zajmując kolejne zamki, wprowadzając terror i zmuszając oddziały polsko-litewskie i kurlandzkie do wycofania się za Dźwinę. Moskwa opanowała większość Inflant, z wyjątkiem Rygi i Rewla (który pozostał w rękach Szwedów). Sprzymierzeńcem Moskwy był książę duński Magnus Inflancki, używający od 1570 roku tytułu króla Inflant. Po potajemnych rokowaniach ze Stefanem Batorym Magnus zerwał sojusz z Iwanem Groźnym i sam zaczął oblegać miasto Kieś (łot. Cēsis, niem. Wenden). Został jednak zmuszony do odstąpienia przez wojska moskiewskie, a potem podstępnie aresztowany przez cara. Odzyskanie Dyneburga w listopadzie 1577 roku przez hetmana wielkiego litewskiego Mikołaja Radziwiłła Rudego i odbicie miasta i zamku w Kiesi w styczniu następnego roku stanowiło początek polsko-litewskiej kontrofensywy, której celem było odzyskanie Inflant i wyparcie Moskwy z rejonu Bałtyku.Przed podjęciem działań wojennych St...

Albert  (zm. po 1317 w  Pradze ) – dziedziczny  wójt Krakowa  na przełomie XIII i XIV wieku, przywódca  buntu mieszczan krakowskich w 1311 roku . Albert był synem wójta krakowskiego Henryka. W 1290 roku po raz pierwszy pojawia się w źródłach jako wójt, jego imieniu towarzyszy zaś tytuł komesa. Wraz z nim  wójtostwo  sprawowali jego brat Henryk (miał też brata Jana, który może być identyczny z kolejnym wójtem noszącym to imię). W 1306 roku Albert, wobec śmierci  Wacława III  poddał miasto  Władysławowi Łokietkowi . Za jego rządów wzmiankowany jest jako kasztelan sądecki (1309), jest odnotowany także jako żupnik krakowski. W 1311 roku stanął na czele  buntu mieszczan krakowskich  przeciwko księciu Władysławowi Łokietkowi, otrzymując poparcie m.in. od  biskupa krakowskiego   Jana Muskaty  i mieszczan innych miast małopolskich. Sprowadzony do Krakowa  książę opolski   Bolesław I  nie zdołał jednak zdob...

Autor - Mariusz Samp W 1294 roku spadł na ziemie polskie groźny najazd pogańskich Litwinów, dowodzonych przez księcia Witenesa. Po złupieniu Łęczycy napastnicy wycofali się na północny wschód. Pod Trojanowem dogonił ich książę kujawski Kazimierz II. W wymienionej miejscowości doszło do krwawej bitwy. Jej przebieg był od samego początku niekorzystny dla wojsk piastowskich, które musiały przyznać się do porażki. Pierwsza poświadczona źródłowo wyprawa litewska na ziemie polskie miała miejsce w 1209 roku. Od 1253 roku Litwini niemal co roku najeżdżali Polskę. Najczęściej kierowali się na Mazowsze i ziemię sandomierską. Wojska litewskie, atakując Polskę, nie myślały bynajmniej o jej podboju. Ich wyprawy miały charakter rabunkowy, zaś głównym motorem ich organizowania był zamiar pochwycenia jak największej ilości łupów. Litwini szczególnie cenili sobie jeńców, których masowo osadzali w swej ojczyźnie (okolice Niewiąża, Wilii i Niemna). Najazdy litewskie kierowały się głównie na tereny zagosp...

Mechtylda (Matylda) Księżna głogowska (1291-1318), żona Henryka III (I).  Mechtylda urodziła się najprawdopodobniej w 1276 r. Była córką księcia brunszwickiego Albrechta i Adelajdy z rodu margrabiów Montferrat. W wieku dwóch lat została zaręczona z Erykiem, synem króla duńskiego Eryka V (VII). Do zawarcia małżeństwa jednak nie doszło. W 1291 r. wyszła za mąż za księcia głogowskiego Henryka III (I). Małżeństwo to miało, jak większość ówczesnych małżeństw książęcych, podłoże polityczne. Najprawdopodobniej chodziło o uzyskanie przeciwwagi w stosunku do polityki księcia Henryka Probusa, który poszukał sobie żony w innej gałęzi tej samej rodziny. Nie wiemy gdzie odbył się ślub książęcej pary. Przypuszczalnie nastąpiło to 2 III 1291 w Głogowie, w tym bowiem dniu rozpoczął się tutaj wielki zjazd „z udziałem licznych dostojników, rycerstwa, prałatów kolegiackich, a najprawdopodobniej także biskupa wrocławskiego”. W średniowieczu takie zjazdy, odbywane z okazji uroczystości rodzinnych, były...

Autor - Jacek Jaskulski Władysław Odonic (ur. ok. 1190, zm. 5 VI 1239)  – książę wielkopolski, syn  Odona  i Wyszesławy, księżniczki ruskiej. Nosił on także przydomek Plwacz, jednak nie jest znana jego geneza, może miał on związek z jakaś chorobą, a może z nagannymi manierami jego właściciela. Po śmierci ojca w 1194 roku opiekę nad nim sprawował stryj  Władysław Laskonogi , który też zarządzał jego dzielnicą gnieźnieńską. W 1206 roku, wykorzystując kłopoty stryja, podniósł przeciwko niemu nieudany bunt. Pokonany przez Laskonogiego, stracił swoją dzielnicę i musiał uciekać na Śląsk, gdzie schronił się na dworze  Henryka I Brodatego . W 1208 roku na zjeździe w Głogowie doszło do kompromisu, w wyniku którego otrzymał od Henryka Brodatego południową Wielkopolskę wraz z Kaliszem. W 1216 roku, nie wiadomo, czy w drodze ugody czy też wojny, odzyskał swoją dzielnicę gnieźnieńską. Już w 1217 lub 1218 roku ponownie doszło do konfliktu z  Laskonogim  i Odonic mus...

Autor - Maciej Brzeziński W 1313 lub w 1314 r. doszło w Poznaniu do wydarzenia, które położyło się cieniem na losach stolicy Wielkopolski w XIV wieku. Zaledwie sześćdziesiąt lat po lokacji Poznania, grupa mieszczan skupionych wokół wójta Przemka, zdecydowała się na odegranie samodzielnej roli w polityce krajowej. Na przełomie XIII i XIV wieku podjęto działania na rzecz zjednoczenia państwa polskiego, podzielonego na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego, która weszła w życie w 1138 r. Najpierw koronę uzyskał książę wielkopolsko-pomorski Przemysł II, później król czeski, a prywatnie zięć Przemysła, Wacław II. W końcu, w 1320 r., na króla Polski koronował się książę Władysław Łokietek. Rozbicie dzielnicowe spowodowało wzrost znaczenia gospodarczego i politycznego rycerstwa, Kościoła oraz miast. Poznań, świetnie rozwijający się w drugiej połowie XIII w., także odegrał w tym procesie pewną rolę, chodź drogo za to zapłacił. Między Henrykiem III głogowskim a Władysławem Łokietkiem N...