ALBERT. Wójt Krakowa

Albert (zm. po 1317 w Pradze) – dziedziczny wójtKrakowa na przełomie XIII i XIV wieku, przywódca buntu mieszczan krakowskich w 1311 roku.

Albert był synem wójta krakowskiego Henryka. W 1290 roku po raz pierwszy pojawia się w źródłach jako wójt, jego imieniu towarzyszy zaś tytuł komesa. Wraz z nim wójtostwo sprawowali jego brat Henryk (miał też brata Jana, który może być identyczny z kolejnym wójtem noszącym to imię). W 1306 roku Albert, wobec śmierci Wacława III poddał miasto Władysławowi Łokietkowi. Za jego rządów wzmiankowany jest jako kasztelan sądecki (1309), jest odnotowany także jako żupnik krakowski.

W 1311 roku stanął na czele buntu mieszczan krakowskich przeciwko księciu Władysławowi Łokietkowi, otrzymując poparcie m.in. od biskupa krakowskiego Jana Muskaty i mieszczan innych miast małopolskich. Sprowadzony do Krakowa książę opolski Bolesław I nie zdołał jednak zdobyć Wawelu i w 1312 roku poddał miasto Władysławowi Łokietkowi; wywiózł wówczas Alberta do Opola, gdzie więził go do 1317 roku. Najpewniej wykupiony przez rodzinę, udał się do Pragi.

Albert posiadał dom (prawdopodobnie jeden z pierwszych świeckich budynków murowanych w Krakowie), który po stłumieniu buntu został przejęty przez księcia i rozbudowany w siedzibę starosty grodowego (tzw. Gródek). Klęska buntu wójta Alberta zaowocowała także zmianami ustrojowymi w Krakowie – m.in. zlikwidowane zostało dziedziczne wójtostwo, a władzę objęła rada miejska i burmistrz, mocno uzależnieni od księcia.

Wkrótce po jego śmierci powstała Pieśń o wójcie Albercie.

Pieśń o wójcie Albercie – anonimowa polska średniowieczna pieśń w języku łacińskim z XIV w.

Utwór odnosi się do wydarzeń z lat 1311–1312, znanych jako bunt wójta Alberta, kiedy to mieszczanie krakowscy, głównie pochodzenia niemieckiego, zbuntowali się pod przywództwem Alberta przeciw Władysławowi Łokietkowi. Bunt został stłumiony, zaś jego przywódca zmarł na wygnaniu w Pradze w 1317. Utwór powstał po śmierci Alberta – bohater przemawia w nim zza grobu. Jednak Władysław Łokietek nazywany jest w pieśni księciem, nie królem, więc utwór powstał nie później niż w 1320, kiedy to miała miejsce koronacja Łokietka.

Pieśń zachowała się w dwóch rękopisach. Starszy pochodzi z 1441, zaś późniejszy z 1477. W obu przypadkach tekst pieśni umieszczony jest po Kronice Wincentego Kadłubka.

Utwór rozpoczyna się incipitem In fortuna qui spem totam (Kto w Fortunie ma nadzieję), zaś w jednym z rękopisów zatytułowany jest De quodam advocato Cracoviensi Alberto (Pieśń o pewnym wójcie krakowskim Albercie).

BIBLIOGRAFIA:

  1. Bogdan Kasprzyk: Albert. W: Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228–2010). Bogdan Kasprzyk (red.). Kraków: Urząd Miasta Krakowa, 2010, s. 112. ISBN 978-83-925336-9-6.
  2. Albert, Albrecht. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 12. ISBN 978-83-01-13325-2.
  3. Jerzy Wyrozumski: Dzieje Krakowa. T. 1: Dzieje Krakowa. Kraków do schyłku wieków średnich. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992, s. 192, 199–211, 215. ISBN 83-08-02057-7.
  4. Teresa Michałowska: Średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 258-263, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 83-01-11452-5.
  5. Henryk Kowalewicz, Pieśń o wójcie krakowskim Albercie, Pamiętnik Literacki, 1965

źródło - wikipedia.pl

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej