STANISŁAW KISZKA. HETMAN WIELKI LITEWSKI

Stanisław Kiszka (lit. Stanislaus Kiška) herbu Dąbrowa (ur. ?, zm. 1513 lub 1514) – hetman wielki litewski, marszałek wielki litewski od 1512, wojewoda smoleński.

Syn Piotra Kiszki Strumiłły z Ciechanowca i jego pierwszej żony. Pasierb Katarzyny Niemirowiczówny.

Marszałek nadworny Kazimierza Jagiellończyka. W 1496 towarzyszył z kilkoma tysiącami Litwinówkrólowi Janowi Olbrachtowi w wyprawie bukowińskiej, skąd wracając za Bracławiemrozgromił kosz tatarski. Nie dotarł z wojskiem litewskim na pomoc Polakom Jana Olbrachta do Mołdawii. Aż sześciokrotnie posłował do Moskwy. W tym czasie został namiestnikiem smoleńskim. W 1499 walczył z wojskami moskiewskimi. Brał udział na czele oddziałów smoleńskich w przegranej bitwie nad Wiedroszą 1500, potem jako wojewoda smoleński bronił dzielnie Smoleńska, obleganego w tymże roku przez Dymitra Iwanowicza Żyłkę, syna Iwana III. Wskutek dużych strat napastnicy zostali zmuszeni do odstąpienia od oblężenia. Kiszce pomogła wieść, iż pod Smoleńsk nadchodzi odsiecz pod dowództwem Czecha Jana Czernego i kasztelana trockiego Stanisława Białego.

W 1502 Dymitr oblegał powtórnie Smoleńsk, który bronił się pod wodzą Kiszki przez trzy miesiące. Wojewoda dysponował siłą 800 żołnierzy piechoty zaciężnej i miejscowej szlachty. Dymitr stracił 6 tys. ludzi w szturmach i musiał przerwać oblężenie 23 października 1502. W maju 1503 Kiszka rozbił za Horodkiem nad Prypecią wojsko złożone z 3 tys. Tatarów. 

W 1505 przeszedł do opozycji przeciwko Michałowi Glińskiemu. Gliński namawiał potem króla Aleksandra, by zgładził w Brześciu Kiszkę. Obronił go Jan Łaski, który wystąpił ostro przeciw tym zamiarom. Podpisał konstytucję Nihil novi na sejmiew Radomiu w 1505 roku. W 1506 Kiszka ruszył z 10 tys. wojska pod Kleckiem przeciwko 30 tys. Tatarów Betyego i Burnusza Girejów. Złożony chorobą przesiedział bitwę w powozie i sława zwycięstwa kleckiego przypadła kniaziowi Michałowi Glińskiemu. Po odkryciu zdrady Glińskiego Kiszka został hetmanem wielkim i razem z marszałkiem Janem Zabrzezińskim i biskupem łuckim Wojciechem posłował do panów rad koronnych na sejm elekcyjny w Piotrkowie (listopad 1506). Walczył pod Wiaźmą w roku 1508 podczas wojny litewsko-rosyjskiej za panowania króla Zygmunta.

Stanisław dwukrotnie się żenił. W obu przypadkach z przedstawicielkami potężnych rodów litewskich, co miało potwierdzać jego pozycję możnowładcy.

Pierwszą żoną była Hanna Kuczukówna, córka Jana, marszałka hospodarskiego, i siostra marszałka Wojciecha Kuczuka (mylnie wskazywanego w herbarzach jako jej ojca), z którą miał córkę

  1. Barbarę Kiszczankę za Jerzym Radziwiłłem, hetmanem wielkim litewskim, - ojcem Barbary Radziwiłłówny, żony Zygmunta II Augusta, królowej Polski

Drugą żoną była jedyna córka wojewody trockiego Piotra Janowicza Montygierdowicza, Zofia, z którą miał:

  1. Annę Kiszczankę I voto za Janem Radziwiłłem II voto za Stanisławem Kieżgajło synem Stanisława
  2. Piotra Kiszczyca Ciechanowskiego (Piotra Kiszkę), wojewodę połockiego, ożenionego z marszałkówną Anną Heleną Ilinicz, córką Jerzego Ilinicza i wnuczką Jana Zabrzezińskiego.

źródło - WIKIPEDIA

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej