MIKOŁAJ FIRLEJ. HETMAN WIELKI KORONNY

Mikołaj Firlej z Dąbrowicy herbu Lewart (zm. 1526) – kasztelan krakowski od 1520, hetman wielki koronny w latach 1515–1526, wojewoda sandomierski od 1514, wojewoda lubelski w latach 1507–1514,  hetman zaciężny polski w kampanii 1508 (dowodził oddziałem w sile 5000 żołnierzy), przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1489 i 1502.

Syn Piotra Firleja z Dąbrowicy, pisarza ziemskiego lubelskiego i Jadwigi Osmólskiej herbu Bończa. Jego żoną była Anna Mielecka, a córką Katarzyna Firlej.

W 1485 był już dworzaninem króla Kazimierza Jagiellończyka. W 1486 brał udział w wielkim poselstwie do cesarza Fryderyka III. W 1487 towarzyszył królewiczowi Janowi Olbrachtowi w wyprawie przeciwko Tatarom, gdzie odznaczył się w bitwie pod Kopystrzyniem. W 1489 posłował do sułtana Bajazyda II i zawarł z nim dwuletni rozejm. W 1497 wziął udział w nieudanej wyprawie Jana Olbrachta na Bukowinę. Po wyprawie bukowińskiej, mianowany został chorążym krakowskim i starostąlubelskim. W 1499 jako jeden z panów małopolskichpodpisał w imieniu Korony Królestwa Polskiego unię krakowsko-wileńską z Wielkim Księstwem Litewskim. W 1502 ponownie wysłany został w poselstwo do Turcji, odnowił rozejm na następne pięć lat, po powrocie został kasztelanem lubelskim. W 1503 posłował na Węgry, w celu pozyskania pomocy w odebraniu Mołdawii Pokucia. Podpisał konstytucję Nihil novi na sejmie w Radomiu w 1505. Podpisał dyplom elekcji Zygmunta I Staregona króla Polski i wielkiego księcia litewskiego na sejmie w Piotrkowie 8 grudnia 1506, Poseł na sejm koronacyjny 1507 roku z województwa lubelskiego. Zygmunt I mianował go w 1507 wojewodą lubelskim. Na gruntach ówczesnej wsi Syrokomla przystąpił do budowy wspaniałego bastjonowego zamku Janowiec (województwo lubelskie) w stylu późnego renesansu. Prace przy wielkiej rezydencji, mającej swym rozmachem przyćmić położony po drugiej stronie Wisły zamek w Kazimierzu, rozpoczęły się w roku 1507 i trwały około 20 lat (niektóre źródła podają datę 1526–37). Budowę dokończył jego syn Piotr Firlej.

W czasie wojny litewsko-moskiewskiej 1507–1508stłumił powstanie Michała Glińskiego. W 1508 przeszedł do działań zaczepnych, pokonując Rosjanw bitwie pod Orszą. 16 października 1514 mianowany został wojewodą sandomierskim, a w 1515 hetmanem wielkim. Towarzyszył królowi w pertraktacjach na zjeździe wiedeńskim. W 1519 brał udział w bitwie pod Sokalem z Tatarami, zakończonej przegraną wojsk polsko-litewskich.

W czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519–1521 był dowódcą polskiej armii zaciężnej, liczącej 1 950 kawalerii i 1 800 piechoty. 28 maja 1520 rozpoczął oblężenie Królewca, jednak zwinął je w lipcu na wieść o podjęciu przez wielkiego mistrza Albrechtarokowań z królem polskim. Wojska polskie zostały także zagrożone przybyciem odsieczy duńskichwojsk zaciężnych. Wycofał się do Bydgoszczy, gdzie stanął na czele 7 000 oddziału kawalerii szlacheckiej. 28 listopada zdobył Chojnice, jednak decyzją Sejmu jego oddział wkrótce uległ rozwiązaniu. Był sygnatariuszem aktu traktatu krakowskiego w 1525.

W 1509 lokował miasto Czemierniki na prawie magdeburskim, gdzie wzniósł też renesansowyzamek.

Pochowany w kościele dominikanów w Lublinie.

Literatura:

  1. Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich.Cz. 1. T. V. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1902, s. 288.

źródło - WIKIPEDIA



Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

POLSCY LEGIONIŚCI NA HAITI

Obraz
Polacy liczyli, że dzięki Napoleonowi odzyskają ojczyznę. Ale on miał wobec nich inne plany. Wysłał ich na Haiti, by tłumili dążenia niepodległościowe innych. Legiony Polskie były potrzebne  Bonapartemu  tak długo, jak długo nie trzeba było Polakom czegoś konkretnego zadeklarować. Owszem, Napoleon doceniał naszych rodaków. Zwykł mawiać, że 800 Polaków to jak 8000 żołnierzy wroga. Ale  do czasu powstania Księstwa Warszawskiego niezbyt chętnie podejmował sprawę polską . Wzmianka na ten temat nie znalazła się w traktatach pokojowych zawartych w Leoben (1797) i Luneville (1801) odpowiednio z Austrią oraz Austrią i Rosją. Na początku XIX wieku w geście protestu przeciwko tej polityce część Polaków opuściła nawet Legiony. Jak pisze Jerzy Topolski, Bonaparte miał w tym cel: on odżegnywał się od sprawy polskiej, a państwa, z którymi zawierał porozumienie, w zamian nie sprzyjały części emigracji francuskiej, która mogłaby się domagać przywrócenia dynastii Burbonów. Ale Legiony Pol...
Czytaj więcej