JÓZEF ROTBLAT

Józef Rotblat to postać wyjątkowa w świecie nauki i aktywizmu. Urodzony 4 listopada 1908 roku w Warszawie, polski fizyk żydowskiego pochodzenia stał się jednym z najważniejszych przeciwników wyścigu zbrojeń nuklearnych. Współtwórca pierwszej bomby atomowej, Rotblat zaskoczył świat swoim odejściem z projektu Manhattan w 1944 roku, gdy zrozumiał, że broń atomowa może być użyta w przyszłych konfliktach zbrojnych. Z czasem jego zaangażowanie w działania na rzecz pokoju doprowadziło do tego współzałożenia Pugwash Conferences oraz otrzymania Pokojowej Nagrody Nobla. Poznajmy historię człowieka, który całe swoje życie poświęcił walce o pokój.

Józef Rotblat już w młodym wieku wykazywał zainteresowanie naukami ścisłymi. W 1928 roku rozpoczął studia na Wolnej Wszechnicy Polskiej, gdzie miał szansę współpracować z Ludwikiem Wertensteinem, pionierem polskiej fizyki jądrowej. Wertenstein, były asystent Marii Skłodowskiej-Curie, miał ogromny wpływ na karierę Rotblata. Dzięki swoim badaniom nad emisją neutronów w procesie rozszczepienia jądrowego, Rotblat szybko zdobył uznanie w środowisku naukowym.

W 1939 roku Rotblat otrzymał stypendium na Uniwersytecie w Liverpoolu, gdzie pracował pod okiem Jamesa Chadwicka, odkrywcy neutronu. Jego przyjazd do Anglii 30 sierpnia 1939 roku przypadł na dramatyczny moment – już kilka dni później rozpoczęła się II wojna światowa. Dzięki współpracy z Chadwickiem, Rotblat dołączył do tajnego projektu Manhattan, który miał na celu stworzenie bomby atomowej.

Rotblat coraz częściej zastanawiał się nad etycznymi konsekwencjami swojej pracy nad bronią masowego rażenia. W 1944 roku, gdy stało się jasne, że Niemcy porzuciły plany stworzenia bomby atomowej, postanowił wycofać się z projektu. Jego decyzja była wyjątkowa – jako jeden z niewielu naukowców pracujących nad bombą atomową opuścił laboratorium Los Alamos z przyczyn moralnych. Zrozumiał, że jego praca może przyczynić się do eskalacji wyścigu zbrojeń i przyszłych konfliktów.

W 1955 roku Rotblat, wspólnie z Bertrandem Russellem, Albertem Einsteinem i innymi wybitnymi naukowcami, podpisał manifest Russella-Einsteina, apelujący o rozbrojenie nuklearne. Ten manifest stał się podwaliną dla ruchu naukowców na rzecz pokoju – Pugwash Conferences on Science and World Affairs, których pierwsze spotkanie odbyło się w 1957 roku w kanadyjskim miasteczku Pugwash. Celem konferencji była walka z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia oraz promowanie dialogu między naukowcami z krajów Wschodu i Zachodu.

Rotblat przez całe życie starał się łączyć naukowców z różnych stron świata, aby wspólnie pracowali na rzecz pokoju. Dzięki jego zaangażowaniu Pugwash Conferences odegrały kluczową rolę w ratyfikacji traktatów ograniczających testy nuklearne oraz rozprzestrzenianie broni biologicznej i chemicznej. W 1995 roku, za swój nieustanny wkład w dążenie do atomowego rozbrojenia, Rotblat wraz z Pugwash Conferences został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

Przesłanie Rotblata, by naukowcy zawsze mieli na uwadze etyczne konsekwencje swoich badań, jest dziś równie aktualne, jak w czasach zimnej wojny. Jego słowa: "Przede wszystkim pamiętajcie o swoim człowieczeństwie", stały się mottem wielu działań na rzecz rozbrojenia i dialogu pokojowego. Choć zmarł w 2005 roku, jego idee i zasługi wciąż inspirują kolejne pokolenia naukowców i działaczy pokojowych.

Józef Rotblat był nie tylko wybitnym naukowcem, ale i człowiekiem o głębokich zasadach moralnych, który poświęcił swoją karierę na rzecz pokoju na świecie. Jego historia pokazuje, że nauka i etyka mogą iść w parze, a jeden człowiek może zmienić bieg historii, jeśli tylko działa zgodnie ze swoimi przekonaniami.

źródło - portal do historii