GRYZELDA WIŚNIOWIECKA

Gryzelda Konstancja z ZamoyskichWiśniowiecka (ur. 27 kwietnia 1623 w Zamościu, zm. 17 kwietnia 1672 w Zamościu) – żonaJeremiego Wiśniowieckiego, córka Tomasza Zamoyskiego.

Była siostrą Jana Sobiepana Zamoyskiego. Wraz z rodzeństwem otrzymała staranne wykształcenie od profesorów Akademii Zamojskiej. Biegle władała łaciną, uczyła się retoryki filozofii i historii. Z małżeństwa zawartego z Jeremim Wiśniowieckim w kolegiacie zamojskiej 27 lutego 1639 urodził się tylko syn Michał Tomasz, późniejszy król Polski. Wniosła mężowi w posagu 600 tys. złotych w gotowiźnie i 100 tys. w klejnotach. Po ślubie zamieszkała w dobrach Wiśniowieckiego w Ukrainie, gdzie przebywała do czasu wybuchu Powstania Chmielnickiego. Następnie przeniosła się z rodziną do Krzeszowa nad Sanem i Zamościa. Mimo ogromnych problemów finansowych udało się jej odpowiednio wykształcić syna dzięki pomocy królewicza Karola Ferdynanda Wazy. W 1653 zdecydowała się złożyć ciało męża w klasztorze na Świętym Krzyżu. Po śmierci Jana Sobiepana Zamoyskiego w 1665 przejęła rządy w Ordynacji Zamojskiej, starając się równocześnie o jej zniesienie przez sejm, co w dużej mierze przyczyniło się do elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla Polski. Sprawnie zarządzała dobrami po bracie, utrzymywała garnizon wojskowy w twierdzy i ożywiła sądownictwo. Wykazała wielką troskę o Akademię Zamojską, sprowadziła nową kadrę profesorską, przyczyniła się do ożywienia życia naukowego, w testamencie przekazała uczelni prywatny księgozbiór Zamoyskich, co uczyniło bibliotekę akademicką jedną z największych w kraju (ponad 3000 woluminów w 1675). Aktywnie wspierała teatr działający przy Akademii. Ufundowała srebrną puszkę na serce Jana Sobiepana Zamoyskiego, kolegiacie zamojskiej ofiarowała relikwiarz i albę koronacyjną syna. Wspierała fundacje kościołów i klasztorów w swoich dobrach, prowadziła działalność dobroczynną. Dedykowano jej prawie trzydzieści utworów literackich, mów, kazań i panegiryków. Pomogła przeprowadzić unieważnienie małżeństwa Anny ze Stanisławskich, pierwszej polskiej poetki. Współpracowała m.in. z Bazylim Rudomiczem czy Janem Michałem Linkiem.

Po elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiegointensywnie pracowała nad stworzeniem stronnictwa królewskiego, po koronacji usunęła się do Zamościa, ale cały czas aktywnie mediowała na rzecz syna i pozyskiwała dla niego stronników. 

Pochowana w kolegiacie św. Jana w Warszawie lub w kolegiacie w Zamościu. Nie zachował się żaden pewny portret księżnej.

Literatura:

  1. Ilona Czamańska: Wiśniowieccy - monografia rodu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 218 - 231. ISBN 978-83-7177-229-0.

źródło - WIKIPEDIA





Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej