DEKLARACJA NIEPODLEGŁOŚCI RADY REGENCYJNEJ (1918)

Deklaracja niepodległości Królestwa Polskiego (lub Orędzie Rady Regencyjnej do Narodu Polskiego) – akt Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z 7 października 1918 roku, ogłaszający niepodległość Polski.

W obliczu porażki państw centralnych podczas I wojny światowej, stronnictwa polityczne na ziemiach polskich rozpoczęły przygotowania do przejęcia władzy z rąk administracji niemieckiej i austriacko-węgierskiej. Starania w tym kierunku od kilku miesięcy podejmowała również Rada Regencyjna. W orędziu z 13 lutego 1918 roku w ramach protestu przeciwko postanowieniom traktatu brzeskiego z Ukraińską Republiką Ludową ogłosiła „prawo sprawowania zwierzchniej władzy państwowej opierając się na woli Narodu, wierząc, że Naród pragnie posiadać symbol swej niepodległości i około tego symbolu stanąć zamierza”, tworząc jednocześnie nową Radę Stanu, całkowicie powoływaną przez siebie.

Rada Regencyjna powołując się na zbliżający się pokój, dający szansę na „ziszczenie nigdy nieprzedawnionych dążeń narodu polskiego do zupełnej niepodległości”, zadeklarowała jednocześnie opieranie się na 14 punktach Wilsona.

W celu spełnienia celu, jakim było utworzenie niepodległego państwa, zapowiedziano:

  1. Rozwiązanie Rady Stanu.
  2. Powołanie rządu, złożonego z przedstawicieli różnych warstw społecznych i ugrupowań politycznych.
  3. Nałożenie na nowy rząd obowiązku wypracowania demokratycznej ordynacji wyborczej do Sejmu.
  4. Niezwłoczne zwołanie nowowybranego Sejmu i poddanie mu przez Radę dalszego sprawowania władzy zwierzchniej.

Deklaracja od razu stała się podstawą do wszystkich późniejszych decyzji Rady. 12 października Rada wprowadziła nowy wzór przysięgi żołnierzy, ślubujących od tego dnia „wierność Państwu Polskiemu i Radzie Regencyjnej, jako tymczasowej zastępczyni przyszłej Władzy Zwierzchniej Państwa Polskiego”, a 23 października, bez konsultacji z władzami okupacyjnymi, powołała nowy rząd Józefa Świeżyńskiego. Dekretem w przedmiocie tymczasowego wykonywania władzy ustawodawczejz 15 października Rada Regencyjna do czasu zapowiedzianego zwołania Sejmu przyznała sobie prawo wydawania rozporządzeń z mocą ustawy. 18 października Generalny Gubernator Warszawski Hans Hartwig von Beseler uznał zwierzchnictwo Rady Regencyjnej nad wojskiem, a 24 października złożył na jej ręce urząd naczelnego dowódcy.

Deklaracja Rady spotkała się z wyrazami uznania ze strony sporej części sceny politycznej. Nie doprowadziła jednak do znaczącego wzrostu poparcia społecznego dla Rady m.in. ze względu na wcześniejsze powiązania z władzami państw centralnych. Nawet powołany przez nią rząd odmówił jej posłuszeństwa. Jednocześnie państwa zachodnie za reprezentację odradzającego się państwa polskiego uznawały rezydujący w Paryżu Komitet Narodowy Polski.

Począwszy od dwudziestolecia międzywojennego, 7 października jest uznawany jako dzień odzyskania niepodległości głównie przez środowiska monarchistyczne, w kontrze do obchodów 11 listopada.


Bibliografia:

  1. Eckert M., Historia polityczna Polski lat 1918–1939, Jelenia Góra 1988.
  2. Winnicki Z. J., Rada Regencyjna Królestwa Polskiego i jej organy (1917-1918), Wektory, Wrocław 2017.

źródło - WIKIPEDIA





Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej