HISTORIA POLSKI. Najważniejsze wydarzenia. Władcy i władczynie. Dowódcy wojskowi. Powstania i bitwy

27 września 1939 r. w Warszawie powołano Szare Szeregi, konspiracyjną organizację Związku Harcerstwa Polskiego. Szare Szeregi były najliczniejszą młodzieżową organizacją konspiracyjną, która w połowie 1944 r. skupiała ponad 15 tys. członków, w tym ok. 7 tys. harcerek. Organizacją kierowało Naczelnictwo, obowiązki przewodniczącego ZHP do sierpnia 1942 r. pełnił ks. hm. Jan Mauersberger, a po jego śmierci dr Tadeusz Kupczyński. W ramach konspiracyjnego harcerstwa samodzielnie funkcjonowała Organizacja Harcerzy i Organizacja Harcerek. Pierwotnie nazwa Szare Szeregi odnosiła się jedynie do Organizacji Harcerzy. Na czele Głównej Kwatery Harcerzy "Pasieki" stał naczelnik. Funkcję tę pełnili kolejno: Florian Marciniak "Nowak" (IX 1939 - V 1943), Stanisław Broniewski "Orsza" (V 1943 - X 1944) oraz Leon Marszałek "Jan" (X 1944 - I 1945). Znajdujący się pod okupacją kraj został podzielony w ramach struktury organizacyjnej Szarych Szeregów na Polskę central...

Autor - Andrzej Boboli PPR, a potem PZPR według ideologicznych założeń „miała być bytem trwałym, dającym odpór wszelkim próbom zdemokratyzowania i spluralizowania życia politycznego i społecznego”. Czerwcowe wybory 1989 r., które „miały jedynie dokooptować grupę do istniejącego układu”, okazały się jej końcem; pół roku później partia już nie istniała.  Andrzej Boboli w książce „Martwe dusze” opisuje ten czas agonii Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, z dużą dokładnością relacjonuje wydarzenia, które miały miejsce od czerwca 1989 do stycznia 1990. Autor opisując stan partii w jej schyłkowym okresie sięga po określenia, którymi członkowie PZPR sami się posługiwali. Mówili o niej, że to: „partia bez azymutu, „stojąca woda”, „martwe dusze”. „Ostatnie określenie miało wówczas dodatkowo podwójne znaczenie. Oznaczało członków partii, którzy uznali, że ich dalszy partyjny żywot (czyli ich członkostwo) dobiegł końca, a także osoby będące członkami PZPR tylko formalnie” - wyjaśnia. Bob...

Zginął akurat w chwili, gdy Hollywood zaczęło kupować prawa do ekranizacji jego utworów. 20 września 1939 r. w Kutach pod rumuńską granicą poległ od sowieckich kul kapral Tadeusz Dołęga-Mostowicz - pisarz, autor „Kariery Nikodema Dyzmy” i „Znachora”. Okoliczności jego śmierci mają kilkanaście sprzecznych wersji; a większość z nich ma… naocznych świadków. Poza dyskusją jest fakt, że polski pisarz padł ofiarą Sowietów. Prof. Stanisław Nicieja z Uniwersytetu Opolskiego, zebrawszy relacje dawnych mieszkańców Kut, ustalił, że po 17 września Mostowicz przewoził wojskową cieżarówką pieczywo z Kut do Wyżnicy w Rumunii, gdzie przebywali internowani polscy żołnierze. 20 września, gdy z piekarni Karola Rożankowskiego przy ul. Tiudowskiej ładowali z kierowcą chleb i bułki, „do miasta wjechały trzy sowieckie czołgi, witane owacyjnie przez ludność ukraińską i żydowską”. „Młodzież wchodziła na czołgi i bratała się z bolszewikami. Wówczas jeden z Ukraińców zwrócił uwagę, że pod piekarnią Rożankowskieg...

Mazowsze przez długi czas było odrębnym księstwem, nienależącym do Korony Polskiej. Początków tego należy szukać w okresie rozbicia dzielnicowego. Po koronacji Władysława Łokietka (1320) ziemie mazowieckie pozostały nadal pod władzą bocznej linii Piastów — potomków Konrada Mazowieckiego, aż do 1529 r., kiedy linia ta wygasła. Jeszcze na początku XVI w. nikt się nie spodziewał takiego obrotu sprawy. W 1503 r. zmarł książę Konrad Rudy, pozostawił jednak dwóch małoletnich synów. Początkowo rządy objęła wdowa Anna. Władzę w ręce synów przekazano w 1518 r., lecz po kilku latach, w roku 1524, zmarł starszy z braci — Stanisław. W 1526 r. jego los podzielił młodszy — Janusz. Od razu pojawiły się plotki na temat przyczyn zgonów. Twierdzono, że książęta zostali otruci, a pogłoski łączyły z tą zbrodnią osoby z wysokich kręgów. Niektórzy podejrzewali nawet, że zamieszana w to była królowa Bona. Inni wskazywali na szlachciankę Katarzynę Radziejowską, która podobno miała plany matrymonialne wobec Ja...

W lutym 1296 roku został zamordowany Przemysł II. Nie miał on synów, a na swego następcę wyznaczył Henryka głogowskiego. Jednak szlachta wielkopolska wybrała na swego władcę księcia Władysława Łokietka. Konflikt został tymczasowo rozwiązany, gdy 10 marca 1296 roku obaj pretendenci do tronu zawarli układ w Krzywiniu koło Leszna. Na mocy ugody Władysław Łokietek objął rządy na Pomorzu Gdańskim oraz w części księstwa poznańskiego i ziemi kaliskiej. Na Pomorzu był zmuszony walczyć ze swym bratankiem Leszkiem, którego usunął z tej dzielnicy w sierpniu 1296 roku. Tymczasem w Wielkopolsce Łokietek tracił powoli poparcie szlachty i duchowieństwa, a zaczął je tam zdobywać Henryk głogowski. W 1300 roku Władysław Łokietek został wypędzony, a jego miejsce zajął król czeski Wacław II, którego w tym samym roku arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka koronował na króla Polski. Na pięć lat polską koronę objęła czeska dynastia Przemyślidów. Łokietek powrócił do Polski pod koniec rządów Wacława III i rozpo...

Przemysł II urodził się 14 października 1257 r., był synem Przemysła I i Elżbiety — córki Henryka Pobożnego. Mimo że władza króla nie obejmowała wszystkich ziem Polski (w skład królestwa wchodziły tylko Wielkopolska i Pomorze), to dzieło zjednoczenia zostało podjęte, a korona Bolesława Śmiałego po przeszło dwustu latach znów spoczęła na skroniach Piasta. Na królewskiej pieczęci znalazł się napis: \"Sam Wiekuisty zwrócił Polskom zwycięskie znaki\". Koronacji dokonał arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka, gorący orędownik polskości, polszczyzny i idei zjednoczenia Polski. Niedługo cieszył się Przemysł królewską koroną. W popielec 8 lutego 1296, gdy wszyscy spali po zapustach (ostatkach), do zamku w Rogoźnie wkradli się Brandenburczycy. Ranny król został pojmany i uprowadzony. Porywacze porzucili wykrwawione ciało po drodze. Choć brak na to dowodów, jako współwinnych zbrodni ówcześni wskazywali także wielkopolskie rody Nałęczów i Zarębów. Król stał się męczennikiem idei zjednocze...

Urodził się w roku 1257 lub 1258, był synem księcia wrocławskiego Henryka III, wnukiem Henryka Pobożnego i prawnukiem Henryka Brodatego. Młode lata spędził na praskim dworze Przemysła Ottokara, tam też otrzymał dworskie i rycerskie wychowanie godne księcia europejskiego formatu. W popularnej historiografii, ale i w oczach współczesnych, Henryk jest czarnym charakterem polskiej historii: wrogiem Kościoła, Polaków i języka polskiego. Jako taki Henryk potępiony został przez synod w Łęczycy w 1280 roku. Choć książę lepiej posługiwał się niemczyzną (komponował miłosną poezję) niż językiem polskim, to jednak opinia o wrogości do Polaków jest przesadzona. Książę wydatnie dbał o dynamiczny rozwój gospodarczy śląskiego księstwa, popierał kolonizację niemiecką, liczne miasta obdarzył przywilejami. Sam Wrocław otrzymał ich aż 17, w tym pierwsze w tej części Europy prawo składu. Henryk Probus jako Piast nie wyzbył się dynastycznej perspektywy i gdy w 1288 r. zmarł Leszek Czarny, ruszył do walki o ...

W XIII w. na terenie ziem polskich zaczęto lokować pierwsze miasta na prawie niemieckim. Proces ten zapoczątkowali Piastowie śląscy, a za ich przykładem poszli później także inni władcy kraju, który przechodził wówczas przez okres rozbicia dzielnicowego. Na terenie Wielkopolski drugim pod względem znaczenia obok Gniezna grodem był Poznań. Ośrodek ten ze względu na niedostatek wolnego miejsca, w obrębie Ostrowa Tumskiego i w przylegającym do niego podegrodziu, nie mógł jednak dalej się rozwijać. Ten stan rzeczy wpłynął zapewne na decyzję podjętą przez książąt wielkopolskich Przemysła I i Bolesława Pobożnego, którzy 23 kwietnia 1253 r. wydali dokument lokujący nowe miasto na lewym brzegu Warty. W drugiej połowie XIII w. rozpoczęto budowę zamku na Górze Przemysła, kościoła farnego oraz kamiennych murów miejskich. Wytyczono wtedy również kwadratowy rynek, na którym ustawiono wagę oraz wzniesiono ratusz. Poza murami znajdowało się z kolei zaplecze gospodarcze gminy miejskiej, składające się...

21 września 1914 roku z Cieszyna wymaszerował Legion Śląski. Ponad 400 ochotników ze Śląska Cieszyńskiego dotarło do Mszany Dolnej, gdzie dołączyli do II Brygady Legionów Polskich. Pożegnanie legionistów było manifestacją polskości. „O godzinie 1. z południa wmaszerowała na rynek przednia straż naszego oddziału. Za chwilę potem odezwała się wesoło trąbka, dając znać, że i siła główna się zbliża. Wszystkim dech w piersiach zaparło. Jeszcze chwila oczekiwania a na rynek wmaszerowały miarowym krokiem i sprawnie, w szyku bojowym, zajęły całą połać obszernego placu przed Domem Narodowym głębokie kolumny legionistów polskich (…) z bronią umajoną kwiatami. Huragan okrzyków i oklasków przywitał żołnierzy naszych” - relacjonowała wydarzenie gazeta "Robotnik Śląski". Dyrektor Książnicy Cieszyńskiej Krzysztof Szelong, krzewiciel historii polskości na Śląsku Cieszyńskim, wskazał, że organizacja Strzelecka, Sokół, a także powstające od 1912 r. drużyny harcerskie skupiały rzesze młodzieży ...

Wacław Seweryn Rzewuski   herbu Krzywda ; nazwiska przybrane, przydomki i krypt.:  Emir Tadż el faher Abd-el-Niszan;  Emir  Arslan; Abu Assed; Le Comte W. S. R.; Dżiecar el cheil; Hrabia W. S. R.; W... R...  (ur.  15 grudnia   1784 we  Lwowie , zm.  1831 (?)) – syn  Seweryna Rzewuskiego ,  hetmana  polnego koronnego i  Konstancji Małgorzaty Lubomirskiej , podróżnik,  orientalista , pamiętnikarz, poeta, jeździec i znawca  koni , kawaler maltański (w zakonie od 1811 roku), kawaler Honoru i Dewocji. Po trzecim rozbiorze Polski (w wieku 10 lat) wywieziony został przez ojca do  Wiednia , kształcił się w elitarnym Theresianum (Theresianischen Militärakademie). Służył w wojsku austriackim jako inżynier miner. W roku 1805 poślubił Rozalię Aleksandrę Lubomirską. W 1809 bił się  pod Aspern , jako podporucznik (dowódca szwadronu) w pułku węgierskich huzarów M. Kinmayera. Później w pułku ułanów Schwarzenberga dosł...

Rozalia z Chodkiewiczów Lubomirska  (ur.  16 września   1768  w  Czarnobylu , zm.  30 czerwca   1794 w  Paryżu ) – polska księżna. Była córką hrabiego  Jana Mikołaja Chodkiewicza , marszałka i starosty żmudzkiego, oraz Marii Ludwiki Rzewuskiej, córki  Wacława , hetmana. 1 listopada 1785 roku poślubiła księcia  Aleksandra Lubomirskiego , kasztelana   kijowskiego . Rok później powiła córkę Ludwikę (zm. 1792), a w 1788  Aleksandrę . Wyjechała z dzieckiem do  Francji , gdzie wkrótce została oskarżona o spisek  kontrrewolucyjny  – utrzymywanie kontaktów z dworem  Marii Antoniny . Ze względu na treść zarzutów, urodę oskarżonej oraz jej młody wiek, zapadły wtedy wyrok śmierci przez  zgilotynowanie został powszechnie odebrany jako wymowny dowód na zezwierzęcenie rewolucji. Jej córka, która przybrała później imię matki, wyszła za  Wacława Rzewuskiego , podróżnika i powstańca. Według znanej na Lubelszcz...

Anna Przemyślidka  (ur. ok.  1201 , zm.  23 czerwca 1265 ) – królewna czeska z rodu  Przemyślidów , księżna krakowska i śląska, żona  Henryka II Pobożnego . Była córką króla  Czech   Przemysła Otokara I  i jego drugiej żony,  Konstancji węgierskiej . W latach 1214–1218 została żoną księcia Henryka II Pobożnego, syna Henryka I Brodatego. Przez długi czas pozostawała w cieniu swojej ascetycznej teściowej,  Jadwigi Śląskiej , ogłoszonej później świętą. Po śmierci swojego męża, Henryka II Pobożnego w 1241 w  bitwie pod Legnicą , Anna rozpoznała zmasakrowane na polu bitwy i pozbawione głowy ciało swego małżonka po nietypowym szczególe anatomicznym – szóstym palcu u nogi. Jako wdowa zyskała pewną władzę. Niektórzy historycy uważają nawet, że po zamieszaniu wojennym wywołanym najazdem mongolskim, Anna sprawowała władzę regencyjną nad swoimi synami. Nie jest to jednak do końca pewne, ponieważ Henryk II Pobożny pozostawił w chwili śmierci aż...