MIKOŁAJ „CZARNY” RADZIWIŁŁ

Mikołaj Radziwiłł herbu Trąby zwany Czarnym (rzekomo od koloru włosów), twórca potęgi litewskiego rodu Radziwiłłów, był jedną z najważniejszych osób w ówczesnej Rzeczypospolitej. Był wojewodą wileńskim, marszałkiem wielkim litewskim i kanclerzem wielkim litewskim. Jego pozycję umacniało powszechnie potępiane małżeństwo Barbary Radziwiłłówny, której był bratem stryjecznym, z królem Zygmuntem Augustem.


Kumulacja urzędów czyniła z niego i jego stryjecznego brata Mikołaja Radziwiłła Rudego jednych z najbardziej znaczących dygnitarzy. Przez całe życie Mikołaj Radziwiłł Czarny dążył do wzmacniania pozycji Litwy w stosunku do Korony i do wywyższenia swojego rodu. Dzięki żonie Elżbiecie Szydłowieckiej stał się posiadaczem wielkiego majątku w Koronie. Sprzeciwiał się postanowieniom unii lubelskiej. Został odsunięty od polityki przez Zygmunta Augusta za działalność opozycyjną w stosunku do obozu reform. Od tego momentu zajął się działalnością religijną.


Jako młodzieniec otrzymał staranne wykształcenie w Wittenberdze. Przeszedł na luteranizm, a potem zainteresował się nauką Jana Kalwina, z którym prowadził korespondencję. Był propagatorem reformacji. Fundował zbory i szkoły, odbierając dobra Kościołowi katolickiemu. Otwierał drukarnie, wspierał innych działaczy reformacyjnych. Jego stanowcze działania do dziś wywołują sprzeczne oceny.


Zmarł w Łukiszkach koło Wilna. W 2004 w pozostałościach kościoła kalwińskiego w Dubinkach znaleziono szczątki, które zidentyfikowano jako należące do Mikołaja Radziwiłła Czarnego i jego krewnych (w tym Mikołaja Rudego). 5 września 2009 odbył się ich powtórny uroczysty pogrzeb.



Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej