Mieszko Plątonogi (książę raciborski 1172-1211, książę zwierzchni Polski 1210-1211)

Mieszko Plątonogi (ur. przed 1146, zm. 16 V1211) – książę raciborski, opolski i krakowski, syn Władysława II Wygnańca i Agnieszki austriackiej.

Urodził się zapewne jeszcze przed wygnaniem ojca z Polski (1146), ale wychowywał się i dorastał już w Niemczech. O wygnańczych latach Mieszka nic nie wiadomo. Wrócił do Polski wraz z bratem Bolesławem I Wysokim w 1163 r., gdy książę zwierzchni Bolesław IV Kędzierzawy zwrócił synom zmarłego już Władysława Śląsk. Nie wiadomo jednak, by już wówczas otrzymał własną dzielnicę. Raczej cały Śląsk pozostawał pod rządami starszego brata.

Mieszko domagał się zapewne wyznaczenia mu odrębnej dzielnicy i dlatego popadł w konflikt z bratem. Działał przy tym w porozumieniu z synem Bolesława, Jarosławem, skłóconym z ojcem. W 1172 r. zdołali wygnać Bolesława Wysokiego, ale interwencja cesarska przywróciła mu rządy. Może jednak wtedy Mieszko otrzymał własną, małą dzielnicę z ośrodkiem w Raciborzu. W najbliższych latach popierał księcia zwierzchniego Mieszka III Starego. Gdy w 1177 r. doszło do zamachu stanu w Krakowie, Mieszko i Jarosław byli jedynymi książętami piastowskimi, którzy bronili sprawy Mieszka Starego. Udało im się znów wygnać Bolesława Wysokiego ze Śląska.

Nowy książę zwierzchni Kazimierz II Sprawiedliwy doprowadził jednak do ugody. Aby pozyskać Mieszka, przekazał mu dwie pograniczne kasztelanie małopolskie: bytomską i oświęcimską (1177). Po śmierci Kazimierza (1194) książę raciborski sam wystąpił z roszczeniami do tronu krakowskiego. W rozgorzałej walce poparł jednak ostatecznie Mieszka Starego i w jego interesie walczył w wielkiej bitwie nad Mozgawą (1195). Po następujących po sobie zgonach Jarosława i Bolesława Wysokiego (1201) upomniał się o należącą niegdyś do Jarosława dzielnicę opolską i siłą odebrał ją synowi Bolesława, Henrykowi I Brodatemu(1202). Wkrótce jednak pojednał się z bratankiem w celu wspólnej walki o władze pryncypacką. Mieszko, a po nim właśnie Henryk byli bowiem teraz (po śmierci Mieszka Starego w 1202) najstarszymi wśród Piastów. W interesie stryja Henryk uzyskał w 1210 r. papieską decyzję, przypominającą i potwierdzającą zasady statutu Krzywoustego. Na tej podstawie Mieszko zdołał, wykorzystując zaskoczenie, ale pewnie też dzięki poparciu części możnowładztwa, opanować Kraków (przełom 1210 i 1211). Odzyskał zatem utracony przez ojca tron krakowski, ale krótko potem zmarł. Ta ostatnia próba przywrócenia ważności statutu Bolesława Krzywoustego okazała się zresztą mało znaczącym epizodem, a biskupi polscy szybko postarali się w Rzymie o zmianę decyzji papieskiej w tej sprawie. Z nieznanego pochodzenia (może księżniczki czeskiej?) żony Ludmiły zostawił syna Kazimierza.

TOMASZ JUREK

Literatura:

  1. J. Rajman, Mieszko Plątanogi, pierwszy książę raciborsko-opolski (1173-1211), Kwartalnik Historyczny 103 (1996) nr 1.



Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Lista 29 królów, którzy sprawowali władzę w Polsce.

Obraz
Początki polskiej państwowości  wciąż pozostają przedmiotem dyskusji historyków . Chyba każdy wie, że pierwszym historycznym władcą naszego kraju był książę  Mieszko I , ale wydarzenia, które miały miejsce przed objęciem tronu przez ojca  Bolesława I Chrobrego  wciąż skrywają wiele tajemnic. W wielu średniowiecznych kronikach wymienia się legendarnych królów z dynastii Popielidów, a przecież Gall Anonim w swoich relacjach wskazał też trzech bezpośrednich poprzedników Mieszka I: Siemowita, Lestka i Siemomysła. Niektórzy specjaliści są zdania, że postaci wskazane przez Galla powinny być uznane za władców nie dyskusyjnych, a historycznych. Jednak w środowiskach historycznych przeważa przeświadczenie, że ziemie, którymi władali Siemowit, Lestek i Siemomysł stanowiły jedynie część późniejszej Polski. Pewne jest natomiast, że  historia polskich królów rozpoczęła się wraz z objęciem tronu przez Bolesława I Chrobrego. Piastowie , pierwsza historyczna dynastia polskich w...
Czytaj więcej

DOKUMENT „DAGOME IUDEX”

Obraz
Autor - Mariusz Samp Na temat dokumentu „Dagome iudex” napisano już sporo różnego rodzaju opracowań w historiografii. Praktycznie każde ze słów, znajdujących się w tym tekście, doczekało się osobnej analizy. Nie bez kozery dokument ten uznaje się za najtrudniejsze źródło do interpretacji, jakie wydano w Polsce w średniowieczu. Co pewnego można powiedzieć odnośnie wspomnianego aktu? Co nadal pozostaje nierozstrzygnięte? Dokument „Dagome iudex” nie dotrwał do naszych czasów. Jego treść jest znana z późniejszych kopii, bazujących na streszczeniu (regeście) wykonanym przez kardynała Deusdedita pod koniec XI stulecia. W przekładzie na język polski tekst dokumentu brzmi następująco: „Podobnie w innym tomie z czasów papieża Jana XV, Dagome sędzia i Ota senatorka, i synowie ich Mieszko i Lambert ofiarowali świętemu Piotrowi w całości jedno miasto, które zwie się Schinesghe ze wszystkimi swymi przynależnościami w obrębie takich granic, jak, zaczyna się, z jednej strony długie morze, granicą Pru...
Czytaj więcej

TOWARZYSTWO GIMNASTYCZNE „SOKÓŁ”

Obraz
Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...
Czytaj więcej