HISTORIA POLSKI. Najważniejsze wydarzenia. Władcy i władczynie. Dowódcy wojskowi. Powstania i bitwy

1 marca 1254 roku książę szczeciński Barnim I wystawił dokument lokacyjny dla nowo zakładanego miasta. Zasadźcą został Rudolf de Belecowe i jego dwaj synowie. Gryfino otrzymało 100 łanów gruntów ornych, 100 łanów pastwisk oraz lasów, zwolnienie z danin na lat sześć, prom na Regalicy, prawo wolnej żeglugi na rzekach, zwolnienie od ceł w całym księstwie, prawo połowu ryb, koszenia siana oraz budowy młynów na Tywie. Większość przewidywanych zysków z lokacji jak opłaty sądowe, czynsze od łanów i gruntów miejskich, zysk z młynów, została podzielona w stosunku 2/3 dla księcia i 1/3 dla zasadźcy. Nowy ośrodek szybko zyskiwał na znaczeniu otrzymując dalsze przywileje. W 1271 roku książę przekazał miastu prawo zakładania cechów i gildii kupieckich, które miały być wzorowane na podobnych instytucjach Szczecina. W 1278 roku Gryfino zakończyło spór z klasztorem w Kołbaczu zyskując część sąsiedniej wsi Dąbrowa. W latach 1280 - 1281 otrzymało od księcia Bogusława IV trzy przywileje dotyczące wol...

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską  –  umowa międzynarodowa  zawarta 28 lipca 1993 w siedzibie  Rady Ministrów  przez arcybiskupa  Józefa Kowalczyka , ówczesnego  nuncjusza apostolskiego w Polsce, i  Krzysztofa Skubiszewskiego , ówczesnego  ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w  rządzie Hanny Suchockiej . Ustawa o wyrażeniu zgody na  ratyfikację konkordatu została zgłoszona do  Sejmu III kadencji w dniu 8 stycznia 1998 r. i poddana pod głosowanie w trybie art. 89 ust. 1  Konstytucji RP , co oznaczało, że przyjęcie ustawy wymagało  zwykłej większości  głosów. Za przyjęciem ustawy głosowali głównie posłowie  koalicji rządowej AWS-UW  oraz  PSL ,  ROP  i posłów niezrzeszonych. Przeciw zagłosowali posłowie  SLD  (273 za, 161 przeciw, 2 głosy wstrzymujące się). Ustawa została następnie przyjęta przez Senat (bez poprawek, 67 głosów za, 24 p...

Bitwa pod Nowogrodem  – bitwa stoczona 23 lutego 1831 roku podczas  powstania listopadowego . Po przemarszu głównej armii  rosyjskiej  na  Warszawę  komisarz pełnomocny rządu w  województwie augustowskim ,  Michał Godlewski , zorganizował w lasach między  Szkwą ,  Pisą  i granicą z  Prusami  oddział powstańczy w sile 200  strzelców , 400  kosynierów  i 600  jazdy . Godlewski  23 lutego zaatakował  Nowogród , którego bronił garnizon rosyjski. Atak jazdy  polskiej  powstrzymany został przez rosyjską  piechotę . W tym czasie strzelcy wpadli do miasta i zdobyli  amunicję . E. Callier  podaje odmienne dane: po stronie polskiej walczyło według niego dokładnie 223 żołnierzy, a rosyjskiej - 250 piechurów z jednym działem. Straty rosyjskie wyniosły jakoby 70 zabitych, tyle samo rannych, kilku jeńców, a także wóz z bronią i amunicją. Bibliografia: Mała Encyklopedia Wojskowa ,...

Bitwa pod Krasnem  –  bitwa  stoczona między wojskami  polskimi  pod dowództwem  hetmana polnego koronnego   Marcina Kalinowskiego  a wojskami  kozackimi  pod wodzą pułkownika  Daniło Nieczaja  w dniach 20–23 lutego 1651. W trakcie  powstania Chmielnickiego , podczas obowiązywania  ugody zborowskiej  (1649), kozacki pułkownik Nieczaj (uważany wśród Kozaków za drugą osobę po  Bohdanie Chmielnickim ) zaatakował wraz z siłami liczącymi kilkanaście tysięcy ludzi Bracławszczyznę (styczeń-luty 1651). Pośpieszył przeciw niemu hetman Kalinowski (wspomagany przez  Stanisława Lanckorońskiego , wojewodę bracławskiego) z 12-tysięczną armią. Wojska kozackie zajęły  Szarogród  i zamierzały uderzyć na  Bar , ale na wieść o nadciągających wojskach koronnych zatrzymały się w miasteczku Krasne. W nocy 20 lutego 1651 pod Krasne szybkim marszem podeszły oddziały Kalinowskiego i korzystając z całkowitego zask...

Helena Rurykowiczówna   Helena Iwanowna (ur.  19 maja   1476  w  Moskwie , zm.  20 stycznia   1513  w  Wilnie ) – żona  Aleksandra Jagiellończyka ,  wielka księżna litewska  i niekoronowana  królowa Polski , córka  wielkiego księcia moskiewskiego   Iwana III  i  Zofii (Zoe) Paleolog  – bratanicy ostatniego cesarza bizantyńskiego,  Konstantyna Dragazesa . 3 grudnia 1494 poselstwo polskie z  kasztelanem wileńskim  Aleksandrem Juriewiczem Holszańskim  i kasztelanem  trockim   Janem Jurjewiczem Zabrzezińskim  na czele wyruszyło z Wilna po Helenę w celu wydania jej za mąż za  wielkiego księcia litewskiego   Aleksandra Jagiellończyka . Małżeństwo to miało cementować rozejm litewsko-moskiewski. Po przybyciu Heleny na  Litwę , odbył się ślub obojga 15 lutego 1495 w katedrze Świętego Stanisława w Wilnie. Nie zachowały się przekazy dotyczące  posagu , pr...

Wojna popia , znana również jako  wojna klesza  lub  wojna księża  ( niem.   Pfaffenkrieg ) – konflikt militarny na  Warmii  w latach 1478-1479. W roku 1466 w wyniku  II pokoju toruńskiego  Warmia została włączona jako część  Prus Królewskich  do  Korony . Król Polski  miał prawo zatwierdzania wybieranego przez  kapitułę warmińską   biskupa warmińskiego . Po nagłej śmierci nieprzychylnego zakonowi biskupa warmińskiego Pawła Legendorfa, kapituła warmińska powołała na jego miejsce urzędnika kancelarii papieskiej rodem z Warmii  Mikołaja Tungena , co stało się przyczyną długotrwałych sporów. Powodem sporu było to, że Tungen był związany z papiestwem, którego polityka w wielu punktach kolidowała z polityką polską, oraz że był to dla króla człowiek obcy. W związku z tym polski władca chciał powierzyć biskupstwo warmińskie swemu zaufanemu  biskupowi chełmińskiemu Wincentemu Kiełbasie , jednak  papież ...

Bitwa pod Turskiem  –  bitwa , która miała miejsce  13 lutego   1241  w rejonie wsi  Tursko Wielkie , pomiędzy siłami  polskimi  pod dowództwem  wojewody krakowskiego   Włodzimierza  a wojskami  mongolskimi  pod dowództwem  Bajdara  podczas  I najazdu mongolskiego  na Polskę w  XIII wieku . Doszło do niej po zablokowaniu drogi na  Kraków  w rejonie  Miechowa  przez wojewodę krakowskiego Włodzimierza. Obecność sił polskich zmusiła  zagony  mongolskie do odwrotu w kierunku  Sandomierza . Idące na Kraków szlakiem poprzez  Koprzywnicę ,  Wiślicę  i  Skalbmierz  oddziały Bajdara wycofały się w okolice wsi Tursko Wielkie. Skoncentrowane wcześniej oddziały wojewody krakowskiego udały się w pogoń za siłami mongolskimi, doprowadzając do walnej bitwy. Najprawdopodobniej Bajdar wiedział o zgromadzonych siłach polskich i wycofanie się jego oddziałów w...

Bitwa o Mozyrz  (nazywana także  bitwą pod Murażnowicami ) – zbrojne starcie o miejscowość  Mozyrz  między wojskami litewskimi a kozackimi stoczone 8–9 lutego 1649 podczas  powstania Chmielnickiego . Gdy w drugiej połowie 1648 powstanie kozackie dotarło na ziemie  białoruskie , zmusiło to armię  Wielkiego Księstwa Litewskiego  do działania i na początku 1649 przeciwko  Kozakom  ruszyła 11-tysięczna armia litewska dowodzona przez  hetmana polnego litewskiego   Janusza Radziwiłła . W lutym Radziwiłł zostawił tabory w  Turowie  i z samą tylko jazdą ruszył na Mozyrz. Całość sił litewskich poprzedzała  straż przednia  dowodzona przez Adama Pawłowicza, w skład której między innymi wchodziły trzy  chorągwie tatarskie  (dowodzone przez Dawida Kińskiego, Dzienaja Romanowskiego i Dowgiałłę). Nocą 8 lutego biwakujące wojska Pawłowicza zaatakowała niespodziewanie grupa kilkuset Kozaków. Rankiem 9 lutego bronią...

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”  – pionierska organizacja  wychowania fizycznego  i  sportu  w Polsce. Najstarsze  polskie   towarzystwo gimnastyczne , którego członkowie przyczynili się m.in. do popularyzacji gimnastyki w społeczeństwie polskim, powstania wielu klubów sportowych i  Związku Harcerstwa Polskiego . „Sokół” działał w  okresie zaborów ,  po odzyskaniu niepodległości  i w całym  okresie międzywojennym XX w. Zdelegalizowany przez komunistów, po  II wojnie światowej  i zakazany w okresie  Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . Pierwsze gniazda reaktywowanego „Sokoła” zaczęły powstawać dopiero po upadku komunizmu w Polsce w 1989 roku w  III Rzeczypospolitej . Organizacja propagowała  sport ,  gimnastykę  i zdrowy styl życia. Postulowała podnoszenie sprawności fizycznej polskiej  młodzieży , popularyzowała sporty letnie oraz  zimowe , a także wyrabianie tężyzny fizycznej i sił ...